ఎమర్జెన్సీకి 50 ఏళ్లు: ప్రభుత్వం మోపిన బలానికి, మీడియా ఎదురు నిలిచిన గళానికి నివాళి. 1975 జూన్ 25న భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో మిగిలిపోయే మచ్చ – ఎమర్జ
ఎమర్జెన్సీకి 50 ఏళ్లు: ప్రభుత్వం మోపిన బలానికి, మీడియా ఎదురు నిలిచిన గళానికి నివాళి.
1975 జూన్ 25న భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో మిగిలిపోయే మచ్చ – ఎమర్జెన్సీ. అప్పటి ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీ దేశవ్యాప్తంగా అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించారు. మౌలిక హక్కులు రద్దయ్యాయి, రాజకీయ ప్రత్యర్థులు అరెస్టయ్యారు, మీడియా నోరు మూయించబడింది. కానీ ఆ నిగ్రహానికి లోనుకాని కొన్ని మీడియా సంస్థలు, పాత్రికేయులు… అప్పటికి తలొంచకుండా నిలిచిన వారు.
ప్రెస్కి పెట్టిన తాళాలు.
ఎమర్జెన్సీ సమయంలో ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ప్రధానంగా విలేఖన రంగం ఉంది. వార్తలపై ముందస్తు పరిశీలన (pre-censorship) విధించబడింది. ఎడిటోరియల్స్, విశ్లేషణలు — అన్నింటినీ ప్రభుత్వం అనుమతించిందే ప్రచురించాల్సింది. “ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్”, “స్టేట్స్మన్” వంటి పత్రికలు ఖాళీ ఎడిటోరియల్స్తో నిరసన తెలపడం అప్పట్లో చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.
విద్యార్థి ఉద్యమాలు, ప్రతిఘటన.
జేపీ ఉద్యమం, విద్యార్థి సంఘాలు, సామాజిక ఉద్యమాలు – ఇవన్నీ ప్రభుత్వ నియంత్రణకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన ప్రాధాన్యమైన శక్తులు. ఈ ఉద్యమాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లిన మీడియా కీలకపాత్ర పోషించింది. ప్రజల హక్కుల గురించి అవగాహన కలిగించినది పాత్రికేయత.
ఒక్కొక్క దినపత్రిక పోరాట చరిత్ర.
హైదరాబాద్లోని కొన్ని స్థానిక పత్రికలు, ప్రత్యేకించి తెలుగు మీడియాలో కొన్ని వాణిజ్య పత్రికలు ఈ నియంత్రణను ఎదుర్కొన్నాయి. కొన్ని సంస్థలు తలొగ్గినా, మరికొన్ని నిజం చెప్పడానికే నిలిచిపోయాయి.
50 ఏళ్ల తర్వాత – మెసేజ్ ఏమిటి?
ఎమర్జెన్సీని ఎదుర్కొన్న విలేఖనం నేడు సోషల్ మీడియా, డిజిటల్ మీడియా రూపంలో మరింత శక్తివంతమైంది. కానీ అవినీతిని, అధికార దుర్వినియోగాన్ని ఎప్పుడు అయినా ప్రశ్నించాల్సిన అవసరం అలాగే ఉంది. ప్రజాస్వామ్యంలో మీడియా పాత్ర ఒక కాపలాదారు. 50 ఏళ్ల అనంతరం ఆ గుణపాఠాలు మరువకూడదు.
COMMENTS